Làm việc và sống tại Nhật – Góc nhìn của một lập trình viên

chia sẻ 08/10/2020| 72

Cơ hội làm việc tại Nhật Bản đang rộng mở hơn bao giờ hết đối với các kỹ sư IT tại Việt Nam. Tuy nhiên, quyết định làm việc ở một miền đất xa xôi giữa một không gian văn hóa hoàn toàn khác biệt sẽ dễ khiến bản thân cảm thấy choáng ngợp và bối rối nếu bạn chưa có sự tìm hiểu kỹ càng. Vậy cuộc sống và môi trường làm việc tại Nhật, dưới góc nhìn của một lập trình viên, sẽ ẩn chứa những thử thách cũng như những điều bất ngờ thú vị nào? 

Hãy theo chân CO-WELL Will & Way lần lượt khám phá những khía cạnh khác nhau trong quá trình làm việc và sống tại Nhật ngay thôi!

Chứng chỉ tiếng Nhật là yếu tố quan trọng?

Trước khi ứng tuyển làm việc ở bất kỳ đâu, bằng cấp luôn là yếu tố đáng được quan tâm. Ngoài tấm bằng về chuyên môn, để có thể làm việc ở Nhật Bản, nhiều người cho răng cần phải có chứng chỉ tiếng Nhật N1 (tương đương với cấp độ C1 trong khung tham chiếu Châu Âu), đặc biệt với đối tượng lập trình viên, càng phải có trình độ tiếng Nhật cao mới có thể làm việc tại các doanh nghiệp Nhật. 

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, rất nhiều các lập trình viên đã bắt đầu công việc của mình tại đất nước mặt trời mọc chỉ với chứng chỉ N2, thậm chí là N3 trong tay. Dù ở bất cứ quốc gia nào, ngôn ngữ cũng vốn chỉ là một công cụ giao tiếp, và tiếng Nhật cũng không ngoại lệ. Điều quan trọng hơn cả là kiến thức chuyên môn vững và khả năng hoàn thành công việc của bạn. Dù trình độ tiếng Nhật trung bình khá, nhưng bạn có sự tự tin trong giao tiếp thì việc trao đổi với các đồng nghiệp người Nhật hoàn toàn không phải vấn đề.


Điều kiện làm việc tại Nhật như thế nào?

  • Về giờ làm

Tại Nhật Bản, tùy vào công việc thuộc từng lĩnh vực, sẽ có sự phân bố về giờ làm việc khác nhau. Thời gian làm việc các doanh nghiệp IT thường áp dụng là từ khoảng 7-10 tiếng một ngày, có 1 tiếng giữa giờ để nghỉ trưa. Khung giờ làm việc này phổ biến tại nhiều doanh nghiệp những không phải là bắt buộc. Một số nơi có thể sẽ cho phép bạn làm việc theo thời gian tùy thích, linh hoạt, miễn sao bạn hoàn thành công việc đúng hạn.

Chế độ này khá đặc biệt và cũng không phổ biến lắm, tuy nhiên, nếu như được phép thì bạn có thể lựa chọn làm việc thật năng suất, sau đó tan làm sớm hoặc thong thả làm nhưng đổi lại bạn sẽ phải tăng ca để hoàn thành công việc.

  • Chế độ nghỉ có lương

Cũng giống nhiều nước phát triển trên thế giới, Nhật Bản có khá nhiều ngày nghỉ cố định. Mọi người sẽ được nghỉ tối thiểu 10 ngày có lương trong 1 năm và có rất nhiều ngày lễ có thể kể đến như lễ Mừng năm mới, lễ Quốc khánh, lễ Obon,…

Ở Nhật người đi làm sẽ được nghỉ tối thiểu 10 ngày có lương

Một thực tế cho thấy, các công ty Nhật có xu hướng khiến nhân viên cảm thấy có lỗi khi nghỉ làm nhưng vẫn được trả lương. Điều này xuất phát từ tâm lý cá nhân không muốn ảnh hưởng đến tiến độ công việc của cả nhóm vốn đã ăn sâu vào tư tưởng của người Nhật. Ở một đất nước luôn đề cao tinh thần tập thể như Nhật Bản, tất cả mọi người đều cố gắng bỏ đi cái tôi cá nhân, nỗ lực hết mình vì tập thể, và với một số doanh nghiệp, họ có thể lợi dụng tâm lý đó, khiến các nhân viên của mình làm việc một cách tự nguyện, cho dù đó có là ngày nghỉ lễ.

Tuy nhiên, tình huống này lại không xảy ra trong các doanh nghiệp IT. Thị trường Công nghệ thông tin ở Nhật quá cạnh tranh, đến nỗi các công ty không thể liều lĩnh mất đi những nhân viên tài năng của mình vì lí do này. Mặt khác, Chính phủ Nhật rất nghiêm ngặt trong việc quản lý ngày nghỉ của người dân, đảm bảo tất cả mọi người điều được nghỉ theo quyền lợi.

  • Hợp đồng và các điều lệ

Hợp đồng làm việc tại Nhật có độ dài khá khiêm tốn, thường chỉ vào khoảng 1 trang giấy. Xét về cơ bản, có 2 loại hợp đồng chính là hợp đồng ngắn hạn và hợp đồng vĩnh viễn, ngoài ra còn nhiều loại hợp đồng khác tùy vào trường hợp riêng biệt.

Trước khi ký hợp đồng, hãy đọc kỹ và chắc chắn bạn nắm được nội dung. Ngoài các phần quan trọng như thông tin cá nhân, hay lương, bạn nên lưu ý ở mục tính thuế. Thuế ở Nhật là một khía cạnh khá phức tạp và nếu không làm rõ ngay từ đầu, bạn sẽ dễ lúng túng trước bất kỳ vấn đề phát sinh nào về tài chính. Về phương thức đóng thuế, bạn có thể lựa chọn trừ trực tiếp thuế trong lương hay gộp lại và đóng sau. Đừng ngần ngại mà hãy hỏi kỹ càng nếu có thắc mắc nào về các điều khoản trong hợp đồng.

Tương tự, các công ty ở Nhật sẽ có những quy tắc riêng dành cho nhân viên, ví dụ như về chế độ thâm niên, tuân thủ giờ giấc hay thái độ làm việc… Để tránh những sai phạm do không nắm được các quy định của công ty, bạn nên hỏi rõ trước khi quyết định ký hợp đồng.


Trải nghiệm vô giá khi làm việc tại Nhật

  • Văn hóa công sở độc đáo

Ở bất kỳ đâu, văn hóa công ty luôn là yếu tố quan trọng tạo động lực cho bạn trong công việc. Xét về tổng thể, ngành IT tại Nhật Bản có môi trường làm việc với nhiều ưu điểm như có chế độ tăng lương khi chuyển vị trí công tác, công việc có tính bảo mật cao, môi trường làm việc năng động… 

Ngoài ra, làm việc trong các doanh nghiệp ở Nhật giúp bạn có những trải nghiệm văn hóa đặc biệt, tiêu biểu có thể kể đến văn hóa Nomikai – đi “nhậu” sau giờ làm việc tại Nhật. Người Nhật vô cùng nổi tiếng với những buổi giao lưu sau giờ làm, mục tiêu chính là để các nhân viên có dịp giao tiếp với nhau nhiều hơn sau nhiều giờ làm việc căng thẳng, tăng tính gắn kết trong công ty. Địa điểm tổ chức vô cùng đa dạng, phổ biến nhất là trong các quán nhậu Izakaya hoặc trong các nhà hàng Ý, Pháp, Thái,… đặc biệt hơn là những buổi liên hoan tại gia hay trong những khu vui chơi.

Nomikai là cơ hội để mọi người giao lưu với nhau ngoài giờ làm việc

Với người Nhật, những buổi Nomikai (飲み会) là một nét văn hóa đặc biệt và rất có ý nghĩa. Nếu như bạn nhận được lời mời đến 1 buổi Nomikai, hãy thử tham gia một lần để được hòa vào bầu không khí vui vẻ đặc trưng này nhé! 

  • Kết nối bằng lợi thế ngoại ngữ

Các lập trình viên Việt Nam ngay từ đầu đã có môt ưu thế lớn đó là lợi thế về tiếng Anh. Trong các doanh nghiệp IT Nhật, việc bạn thông thạo tiếng Anh có thể sẽ giúp ích cho bạn rất nhiều không chỉ về chuyên mà còn trong giao tiếp với đồng nghiệp.

Vì đặc thù ngôn ngữ mà đa số người Nhật cảm thấy không quen thuộc được với tiếng Anh. Và trên thực tế, các lập trình viên thường có năng lực tiếng Anh khá tốt so với mặt bằng chung. Nếu bạn tự tin với khả năng tiếng Anh của mình thì đừng ngại chia sẻ với đồng nghiệp. Việc bạn có khả năng tiếng Anh không chỉ giúp bạn gây ấn tượng tốt mà còn là cơ hội tốt để bạn giao lưu kết bạn với những người đồng nghiệp mới, nhanh chóng hòa nhập với môi trường làm việc và sinh sống tại Nhật.


Các thử thách khi làm việc và sống tại Nhật?

  • Điều kiện làm việc tốt nhưng chưa chắc đã ổn định

Ở Nhật Bản, công ty sẽ ít khi sa thải nhân viên của mình. Mà thay vào đó, họ sẽ được thực hiện nhiều hình thức khác nhau để khiến nhân viên rời khỏi công ty, ví dụ như tái cơ cấu nhân sự, vi phạm nghiêm trọng luật lệ của công ty hoặc do năng lực quá kém.

Một số các tình huống sau có thể sẽ xảy ra nếu bạn bị lâm vào bờ vực bị “sa thải”.

1.Bị tạo áp lực đến mức phải nghỉ việc 

Các quản lý có thể sẽ tạo áp lực bằng mọi cách có thể, để khiến bạn tự nguyện rời khỏi công ty. Nếu gặp phải trường hợp như vậy, lời khuyên dành cho bạn đó là hãy từ bỏ công việc đó và đi tìm kiếm một cơ hội mới. Thị trường IT là một thị trường cạnh tranh, có rất nhiều doanh nghiệp đang tìm kiếm nhân lực hàng ngày hàng giờ. Vậy nên, đừng lãng phí thời gian và tài năng của mình ở một môi trường bạn không thể phát triển.

2.Tái cơ cấu nhân sự

Trong trường hợp gặp khó khăn về tài chính cần thu nhỏ quy mô để duy trì kinh doanh các công ty có khả năng sẽ cắt giảm nhân sự. Nếu bạn không may nằm trong danh sách bị cắt giảm, đừng quá lo lắng, bạn vẫn sẽ nhận được tiền đền bù khi nghỉ việc từ công ty và các gói hộ trợ thất nghiệp từ Chính phủ.

3.Được giao cho những công việc hoàn toàn vô nghĩa.

Trường hợp này không thường thấy trong các doanh nghiệp về công nghệ, nhưng ở nhiều doanh nghiệp thuộc lĩnh vực khác, cấp trên sẽ giao cho bạn những công việc đơn giản, không quan trọng, tạo cảm giác cô lập với phần còn lại của công ty, cho tới khi bạn không chịu được mà phải xin nghỉ.

4.Không được làm mới hợp đồng

Đây là trường hợp thường gặp nhất. Hợp đồng của bạn sẽ không được làm mới vì một số lý do. Nếu bạn cảm thấy các lý do đó bất hợp lý, hãy mạnh dạn đưa ra ý kiến của mình, đấu tranh để nhận được bồi thường từ phía công ty.

  • Bị đồng nghiệp hoặc cấp trên “quấy rối”?

Không thể phủ nhận rằng, có rất nhiều công ty tại Nhật có môi trường làm việc lý tưởng, chế độ đãi ngộ tốt và lãnh đạo giỏi; nhưng ngược lại, cũng có nhiều công ty sẽ khiến bạn có những trải nghiệm tồi tệ. Có thể bạn đã từng được nghe hoặc biết đến những tình huống tương tự thông qua truyền thông, báo chí, đó là vấn nạn về sự quấy rối ( Harassment) trong môi trường làm việc tại Nhật. Và điều này không giới hạn trong bất kỳ độ tuổi hay giới tính nào.

Có nhiều hình thức quấy rối ở nhiều mức độ được Pháp luật Nhật Bản quy định

Quấy rối có thể chia thành nhiều mức độ, nhiều khi bạn có thể đã từng trải qua nhưng không ý thức được điều đó. Một vài ví dụ tiêu biểu có thể kể đến như, sếp của bạn có những hành động:

  1. Nói chuyện với bạn bằng một giọng điệu tiêu cực, phân biệt đối xử 
  2. Giao cho bạn quá nhiều việc, vượt quá khả năng tiếp nhận của bạn
  3. Đặt ra những luật lệ “đặc biệt” dành riêng cho bạn
  4. Có những hành động đụng chạm khiến bạn cảm thấy không thoải mái
  5. Đánh giá thấp bạn trước mặt các đồng nghiệp
  6. Tự động loại trừ bạn khỏi những hoạt động tập thể

Nếu không may bạn phải trải qua bất kỳ trường hợp nào như trên, hãy chủ động liên lạc với Ban lãnh đạo công ty hoặc Bộ phận nhân sự để trình bày vấn đề. Luật pháp Nhật Bản đã quy định và phân chia rất rõ các hình thức quấy rối và có mức độ xử phạt đích đáng cho những cá nhân hoặc tổ chức phạm phải. Một công ty có thể gặp rắc rối nghiêm trọng nếu họ bị trình báo là có sự tắc trách trong việc xử lý khiếu nại về quấy rối tại nơi làm việc. 


Làm việc và sống tại Nhật, những điều bạn cần biết

  • Cơ hội việc làm

Có thể bạn đã từng nghe đến cụm từ “làm việc trọn đời”, đây từng là một trong những chế độ làm việc được áp dụng ở hầu hết các doanh nghiệp Nhật Bản nhưng đã không còn được phổ biến ở thời điểm hiện tại. Xu hướng hiện nay là các hợp đồng ngắn hạn, nhảy việc hoặc thay đổi nhân sự liên tục để phù hợp với một thị trường ngày càng khắt khe về chất lượng nhân sự, nhưng đồng thời, cũng mở rộng cơ hội cho những người có tài năng.

Cơ hội việc làm rộng mở với các ứng viên

Trong khi đó, thị trường Nhật Bản luôn thiếu hụt về nhân lực do vậy tính cạnh tranh cũng giảm đi rất nhiều. Bạn hoàn toàn có thể tìm được việc dù bạn chưa có nhiều kinh nghiệm, chỉ cần bạn vững kiến thức chuyên môn về IT và có trình độ tiếng Nhật ở mức tạm ổn, sẽ vẫn có những công ty sẵn sàng tuyển dụng bạn. Và nếu bạn được trang bị thêm cả tiếng Anh, đã tích lũy được khối lượng kinh nghiệm làm việc đáng kể, và tự tin chứng minh năng lực bản thân, vậy xin chúc mừng bạn, bạn hoàn toàn có thể cạnh tranh với các ứng viên người Nhật trong lĩnh vực này.

  • Lưu ý gì khi tham gia phỏng vấn

Sẽ có rất nhiều tình huống xảy ra trong quá trình phỏng vấn và cách giải quyết như thế nào phụ thuộc vào mỗi người. Tuy nhiên một điều quan trọng bạn nên lưu ý khi tham gia phỏng vấn, đó là hãy trình bày rõ những yêu cầu của mình đối với công việc. Bạn muốn có giờ làm linh hoạt? Bạn cảm thấy có quá ít ngày nghỉ? Bạn chưa hài lòng với mức lương? Hãy thử đàm phán với phía nhà tuyển dụng. Giả sử bạn là chuyên gia về mảng backend và không giỏi về frontend, hãy trình bày một cách rõ ràng để nhà tuyển dụng nắm được năng lực của bạn, từ đó sắp xếp vị trí công việc phù hợp.

Bạn cũng nên chú ý tới quy mô của công ty trước khi đưa ra quyết định đàm phán. Với những công ty lớn như Rakuten, Line bạn sẽ khó có thể đạt được thỏa thuận vì các chế độ của họ sẽ khắt khe hơn, ngược lại các công ty IT tầm trung hoặc start up thì dễ đàm phán hơn để có mức lương và khung giờ làm theo ý muốn và tương đương với năng lực của bạn.

  • Việc làm tự do ( Freelance)

Tìm việc tự do ở Nhật Bản dễ hơn bạn tưởng, tuy nhiên nó yêu cầu trình độ tiếng Nhật ở một cấp độ nhất định. Nếu bạn muốn tìm việc tự do, bạn có thể tìm đến các công ty chuyên về giới thiệu các việc làm freelance tại Nhật, họ sẽ lập tức tìm cho bạn những vị trí phù hợp và giúp bạn sắp xếp phỏng vấn. Và với tính trạng thiếu hụt nhân lực tại thi trường Nhật Bản như hiện tại, các công ty sẽ muốn bạn bắt tay vào làm việc ngay một khi bạn được nhận.

Một lợi thế của làm freelance đó là bạn sẽ linh hoạt về thời gian làm việc miễn sao bạn hoàn thành công việc đúng hạn. Bạn cũng không cần đóng phí bảo hiểm vậy nên mức lương bạn nhận được cũng cao hơn.

Làm việc tự do (Freelance) có phải là lựa chọn của bạn?
  • Chi phí sinh hoạt trong quá trình làm việc và sống tại Nhật

Chi phí sinh hoạt tại Nhật sẽ khác nhau tùy thuộc vào từng khu vực, càng tiến dần về các đô thị lớn thì chi phí sinh hoạt càng cao. Giả sử bạn làm việc ở Tokyo, một trong những thành phố sầm uất và đắt đỏ nhất thế giới. Bạn có thể tiết kiệm chi phí hơn bằng cách thuê nhà ở khu vực giáp Tokyo, đánh đổi bằng 30 phút đến 1 tiếng đi tàu nhưng bù lại bạn sẽ có một căn nhà lớn, với phí thuê rẻ, ít hơn 10 man/tháng, bao gồm không gian lớn, đầy đủ tiện nghi và chỗ để xe.

Các căn phòng ở Nhật thường có kích thước nhỏ hơn so với của phương Tây. Dù là ở Tokyo hay Osaka thì cũng giống nhau. Nhiều người sẽ phân vân nên sống ở đâu giữa 2 thành phố lớn như Tokyo và Osaka. Có thể nói rằng, mỗi thành phố đều có nét đặc trưng riêng. Nếu bạn chú trọng về yếu tố con người và văn hóa, bạn nên tới Osaka, còn nếu bạn mong muốn có nhiều cơ hội làm việc với mức lương đáng kể, thì Tokyo chính là điểm đến dành cho bạn. Tất nhiên, ngoài hai thành phố lớn này, Nhật Bản còn rất nhiều thành phố đáng để bạn đặt chân đến.


Kết luận

Nhật Bản tràn ngập những cơ hội và thách thức đang chờ đón bạn. Nếu bạn đã chuẩn bị sẵn sàng với hành trang sức khỏe, năng lực chuyên môn, bản lĩnh và ý chí, hãy để Will & Way giúp bạn nắm lấy tấm vé cơ hội, từng bước đạt được thành công tại xứ sở Mặt trời mọc!


CO-WELL  Will & Way mang đến cho các bạn IT developer, IT seniorSenior Developer tại Việt Nam những Việc làm IT HOT mức lương hấp dẫn tại Nhật Bản! Những Việc làm tiếng NhậtViệc làm tại Nhật Bản đặc biệt là những việc làm trong lĩnh vực IT luôn được bổ sung liên tục! Theo dõi ngay website của Will & Way và fanpage CO-WELL Will & Way để cập nhật các thông tin về việc làm tại Nhật và các bài viết bổ ích về Văn hóa Nhật Bản nhé!


Đăng trong Bí quyết tìm việc, Kiến thức IT, Uncategorized, Văn hóa Nhật Bản chia sẻ

Tin tức khác

From Zero to Hero: “Hạ gục” nhà tuyển dụng trong buổi phỏng vấn developer

Không giống với những ngành nghề khác, yêu cầu khá cao về kỹ năng mềm, phỏng vấn developer lại không đặt kỹ năng đó quá mức ...

Xem thêm

Viết resume cho developer: mẹo vượt qua hệ thống lọc hồ sơ tự động

Nhiều Senior Developer quá chú tâm đến việc gây ấn tượng với nhà tuyển dụng trong buổi phỏng vấn mà quên đi mất việc làm sao ...

Xem thêm

Con đường phát triển sự nghiệp lập trình viên

Có một thực tế mà tất cả developer đều phải đối mặt là những giai đoạn thăng trầm của sự nghiệp lập trình viên. Kiếm được ...

Xem thêm

Lương lập trình viên tại Nhật Bản: Cơ hội nào cho bạn?

Phát triển phần mềm nói riêng và công nghệ thông tin nói chung đang là một ngành phát triển mạnh mẽ trong thời đại số, kèm ...

Xem thêm